د. آوریل 22nd, 2024

جلگه ميناب بيش از 100 هزار سال قدمت دارد   بنيان  شهر ميناب را به زمان ساسانيان نسبت مي دهند اما بعضي از  اسناد تاريخي موجود نشان مي دهد  اين شهرستان از قدمتي  بيش از 2500 سال برخوردار  مي باشد كه بدين منظور  مي توان به سفر نامه نئارخوس ( نئاركوس)سردار اسكندر مقدوني مراجعه كرد  اين احتمال نيز هست که اين شهر در زمان ساسانيان به آباداني و رونق رسيده است  

از ميناب با نامهاي مينو ، مينا ، هرمز ، هارموز ، و توسط نئارخوس دريانورد  مقدوني در سفر نامه اش  با عنوان هارموز و يا آرموز نام برده شده است 0

شايد وجه  تسميه  ميناب ، آب فرآوان و رودخانه پر آب با آب شيرين آن بوده است  قديمي ترين نامي كه در كتب تاريخي و در زمان هخامنشي از ميناب برده شده شهر اورگاناORGANA بوده است   ميناب در سال 1310 هجري شمسي در تقسيمات کشوري به شهر تبديل شد ودر سال1334 به شهرستان ارتقاء يافت

  ميناب يا هرمز بندري اباد در مصب رودخانه ميناب بوده است که بوسيله خوري به دريا وصل مي شده است ، صدها کشتي از سرا سر اسيا بخصوص هند و چين، و افريقا در بندر هرمز مشغول تخليه محموله هاي تجاري خود بوده و يا شاهن*بار بادبانها بر کشيده منتظر باد مناسب بوده تا راهي مقصد گردند . 
  مارکو پو لو جهانگرد و نـــيــزي وقتي براي اولين  به هرمز قديم رسيد (1272)ميلادي  از ابادي و رونق تجارت  اين شهر تعجب نمود و نوشت * : اگر دنيا انگشتري باشد ، هرمز نگين ان است ؛ 
.

     مارکو پولو از هرمز بعنوان شهري اباد و پر رونق ياد مي کند . ادريسي جغرافيادان عرب  در باره  بندر هرمز مي گويد ؛ خانه ها از سنگ ساخته و گچکاري شده بودند و بعضي خانه ها هفت طبقه بودند؛  وي در ادامه نوشته ؛ در بازار شهر انواع ميوه و سبزي پيدا مي شد ، حتي ميوه هاي که فصلشان نبود و از کشورهاي ديگر اورده بودند.

      قديمي ترين اشاره  تاريخي به بندر هرمز  در نوشته هاي  يکي از سرداران اسکندر مقدوني  بنام نارخئوس 325 قبل از ميلاد مي باشد. وي مشاهدات خود از بندر هرمز چنين بيان ميکند : شهري آباد در کنار رودخانه آناميس و در ساحل هرموزيا و در بخش  کرمانيا .  نارخئس از سرسبزي منطقه مغستان ( ميناب ) تعجب   مي کند و ميگويد ؛ در انجا همه گونه درخت ديده مي شود به جز درخت زيتون ؛  .
  بخش بزرگي از تمدن بشري در کنار رودخانها و دلتا ها بوجود امده دلتاب نيل در مصر ، رودخانهاي دجله و فرات در عراق ، رودخانه کارون در غرب ايران، رودخانهاي سند   گنگ  و جامونا در هند  ، مکنگ و يانتسه در شرق اسيا ، هر کدام گهواره تمدن بشري بودهاند .
  کشف آثار باستاني و اشياي قديمي  اطراف رودخانه ميناب ( آناميس ) ، خبر از وجود تمدني چند هزار ساله در اين منطقه مي دهد.  منطقه ميناب بخاطر حاصلخيزي زمينهاي ان  ، جريان اب شرين رودخانه ميناب ، ساحلي ارام و بندرگاه طبيعي ( خور تياب  ميناب )  مي تواند در دل خود نشاني از تمدني شکوفا و عظيمي نهفته داشته   باشد.
         خبرگزاري مهر  در خبري که به زبان انگليسي مخابره کرده بود  با تيتر درشتي نوشته بود ؛ کشف شهر مربوط به دوران پارتها در ميناب ؛ همين خبر گزاري در خبري ديگر اين بار  در بخش فارسي  خود ، خبري با اين تيتر منتشر نمود  ؛ دشت ميناب  و قدمتي پانزده هزار ساله  ؛ در دنباله اين خبرها  امده اشياي سنگي کشف شده متعلق به دوران  ميان سنگي است  که به حدود پانزده هزار سال قبل از ميلاد مسيح بر مي گردد. 
در کاوشها  همچنين به سفالها  و اثاري دست يافتند که مربوط يه دوران ؛ اشکاني ، قرون اول هجري  و قرن پنجم و دوران  تيموري و صفويه و …… مي باشند . ؛  و در ادامه خبر مي خوانيم ؛ يک تيم متشکل از باستان شناسان انگليسي و ايراني که مشغول کاوش در منطقه ميناب بودند  اتفاقي به اثار شهر باستاني  دوران پارتها برخوردند.
اشاره به و جود شهر هاي باستاني در منطقه تنگه هرمز و مغستان ( ميناب )  ،  براي اولين بار توسط سرهنگ لويس انگليسي که مشغول خدمت در بوشهر بود ، همچنين سر ارلن استين و الکساندر ويليم سون مطرح گرديد. بندر هرمز قديم يکي از اين مکان ها بود . بندر هرمز قديم  در10 کيلومتري جنوب غرب شهر فعلي ميناب و 15 کيلومتري ساحل دريا واقع شده بود  و از طريق خوري به دريا وصل بود ،اين خور اکنون قابل کشتيراني نيست .

 دخالت ماموران کرمان و فارس در امورداخلي هرمز ( که تقريبا مستقل بود ) و تحريک حاکمان هرمز به جنگ عليه يکديگر و از طرفي حمله مقرر سواران تار تار و بيم از حمله تيمور به بندر هرمز ، باعث گرديد حدود سال 1300 ميلادي امير بهاالدين عياض که به کمک اتابکان فارس به قدرت رسيده بود  ، با خريد جزيره جرون از حاکم فارس  ، تمام امور اداري و تجاري   از بندر هرمز در ميناب  به اين جزيره انتقال دهد و نام هرمز بجاي جرون بکار برده شود . 


    بعلت نخلستانهاي وسيعي در منطقه ميناب ، در نوشت ها ونقشه هاي قديمي از اين منطقه بعنوان مغستان نام برده شده است . مغ ( نخل   )  يک کلمه اصيل فارسي است و در هرمزگان  و زبان بندري وسيعا استفاده ميشود  . بنا به بعضي نوشته ها  کلمه هرمز  در اصل هرمغ بوده  که بعدها به هرمز تعغير  پيدا مي کند .
  ادريسي ، بلاذري ، اصطخري، عارف ، ابن بطوطه و مارکوپولو  در نوشتهاي خود از بندر هرمز ومنطقه مغستان بعنوان منطقه اباد ، سرسبز  با بازارهاي پر رونق در شمال خليج فارس ياد ميکنند.
   پنجشنبه  بازار ميناب با قدمتي چند صد سا له خود هنوز يکي از بازارهاي مهم محلي است که از دوران گذشته بجا مانده است . پنجشنيه بازار ميناب نمايشگاهي است از انواع کارهاي دستي، هنري و فرهنگي شرق هرمزگان .کمتر جاي در ايران شمامي توانيدپيدا کنيد که در يک روز و در يک جا شاهد چنين تنوعي باشيد.
* اين گفته مارکو پولو و نوشتهاي که در رابطه با بندر هرمز ( ميناب ) گفته شده ، در بعضي نوشتها به اشتباه به جزيره هرمز اطلاق نموده اند.در صورتي که جزيره هرمز از سال 1300 ميلادي به بعد اباد  و  عالمگير ميشود 

فهرست آثار تاريخي شناسايي شده شهرستان ميناب

رديفنام اثرمحل استقرارآدرس
شهربخشروستا
1قلعه شاداببيابانبمانيميناب – دهستان بماني
2آب انبار معروف به شيرين و فرهاد سندرکآرنگو بالاکوه کندر چاه
3پنجشنبه بازارمينابمرکزيدرون روستا
4آستانه حضرت ابوالفضل بيابانشهرداريدرون روستا
5امامزاده شاه مرعشمينابمرکزيچلو وگاو ميشيدرون روستا
6قلعه تاريخيمينابمرکزيروستاي گوربنددرون روستا
7قلعه تاريخيمينابمرکزيروستاي دشهردرون روستا
8قلعه تاريخيمينابمرکزيروستاي سرريگاندرون روستا
9بازارچه ماهيمينابمرکزيروستاي گورزانگدرون روستا
10زيارت شاه پريانمينابمرکزيروستاي تم بساطدرون روستا
11قلعه سندرکمينابسندرکدرون روستا
12ويرانه شهر قديمي درگ پايين سندرکبن دردرون روستا
13محراب سندرکروستاي بن زيردرون روستا
14قلعه گرو سندرکروستاي گرودرون روستا
15ديوارسنگي گرو سندرکروستاي گرودرون روستا
16معبدعاشقان (حريره) بيابانگروگميناب
17قلعه کوهستک بيابانبمانيميناب- دهستان بماني
18زيارتگاه شاه محمد بيابانبمانيميناب – دهستان بماني
19قلعه لا کوتي- چالاکو بيابان ميناب
20قلعه آسمان بيابانبمانيميناب – دهستان بماني
21قلعه کريان بيابانکريانميناب – دهستان بماني
22قلعه گروک بيابانروستاي گروکميناب
23قلعه گوربند مرکزيروستاي گوربندميناب
24بناهاي تاريخي پارسيان گراني مرکزيبندر زرکميناب – بندر زرک
25قلعه سهشوار مرکزيحومهميناب- حومه
26قلعه راونگ بيابانروستاي کريانميناب
27قلعه کريان-قلعه ديالي بيابانروستاي کريانميناب
28زيارتگاه مير عمر – کوه بالاني بيابانروستاي کريانميناب
29آرامگاه شيخ شمس الدين گرازوئيه مرکزيبندر زرکميناب –بندر زرک
30قلعه حاج فارمي مرکزيگوربندميناب – گوربند
31بقاياي اولين مسجد الاسلام مرکزيتيابميناب – تياب
32نخل ابراهيمي مرکزيبندر زرکميناب – بندر زرک
33قلعه گرازوئيه – قلعه سراوان بيابانروستاي کريانميناب
34 قلعه سرني مرکزيسرنيميناب
35قنات آب شهرمينابمرکزي ميناب – بازار سوخته
36حمام قديم شهرمينابمرکزي ميناب
37قلعه محتاج سربازانمينابمرکزي ميناب
38قلعه دزدانمينابمرکزي ميناب
39قلعه عربهاي مسقطيمينابمرکزي شمال سد ميناب
40محوطه چاه اسماعيلمينابمرکزيروستاي چاه اسماعيليک کيلو متري جنوب شرق ميناب
41سقاخانه ابوالفضلمينابمرکزيروستاي گوربندجنوب قلعه
42قدمگاه حضرت ابوالفضلمينابمرکزيروستاي تيرورميناب
43کوره سفال پزيمينابمرکزينزديک روستاي تلو بند ميناب – دهستان گوربند
44قدمگاه شاه وليمينابمرکزيوزير بندميناب – دهستان گوربند -2 کيلومتري جنوب شرقي زيربند
45امامزاده سيد بابامينابمرکزيروستاي گوربنددرون روستا
46بقاياي قلعه نوبندمينابمرکزيروستاي نوبنددرون روستا
47کانال آب نوبندميناب  مرکزينوبندميناب – کنار قلعه نوبند
48قدمگاه حضرت علي (ع)مينابمرکزيروستاي نوبنددرون روستا
49قلعه حاجي خانمينابمرکزيروستاي حاجي خادميدرون روستا
50کانال آب قلعه حاجي خانمينابمرکزيروستاي حاجي خادميميناب – کنار قلعه
51خانه ايمانيميناببخشروستاي حاجي خادميدرون روستا
      
52مسجد مجموعه ميانشهرمينابمرکزيروستاي حاجي خادميدرون روستا
53زيارت حضرت سليمان مهرغانمينابمرکزيروستاي حاجي خادميدرون روستا
54محوطه توجا مهره ايمينابمرکزينزديک روستاي حاجي خادميدرون روستا
55محوطه اسلامي مهرغان قديممينابمرکزينزديک روستاي حاجي خادميدرون روستا
56زيارت 12 اماممينابمرکزي گوربندميناب – دهستان گوربند
57زيارت حضرت ابوالفضلمينابمرکزيجنوب غربي روستاي ترکه گيوميناب
58قدمگاه حضرت زين العابدينمينابمرکزيگيوميناب – حدود 300 کليو متري شرق زيارت حضرت ابوالفضل
59قلعه سنگيمينابمرکزيگوربندشمال گوربند
60قلعه مينابمينابمرکزي داخل شهر ميناب
61قدمگاه امام رضا (ع) مرکزيگوربنددهستان گوربند – ميناب- تيرور
62قدمگاه اميرالمومنينمينابمرکزي بلوار امام خميني – پشت کلانتري
63قدمگاه ابوالفضلمينابمرکزي بلوار امام خميني
64زيارت رقيه خاتونمينابمرکزي محله پاکوه – کوچه دانشور
65زيارت حضرت معصومه (ع)مينابمرکزي محله پاکوه – کوچه دانشور
66خانه پاکوهيمينابمرکزي محله پاکوه – پا قلعه
67چلچراغ ابوالفضلمينابمرکزي محله پاکوه – پا قلعه
68قدمگاه حضرت زين العابدينمينابمرکزي محله پاکوه – پا قلعه
69قدمگاه امرالمومنينمينابمرکزي محله خير آباد با لما- کوچه – کميل 2
70قدمگاه ابوالفضلمينابمرکزي محله رودخانه – جنب حسينيه صاحب الزمان
71خانه بنادريمينابمرکزي محله شهيد  عمراني – جنب ساختمان قبلي کميته امداد
72خانه پاسلارمينابمرکزي محله اوزيها – جنب مدرسه راهنمايي دخترانه مهديه
73خانه بلوکيمينابمرکزي محله اوزيها – جنب خانه پاسلار
74خانه ترابيمينابمرکزي محله شهيد عمراني
75قدمگاه مرتضي عليمينابمرکزيروستاي پل بصره 
76خانه معلميمينابمرکزيروستاي شهسواردهستان حومه – روستاي شهسوار
77خانه صياديمينابمرکزيروستاي شهسواردهستان حومه
78خانه قسميمينابمرکزيشهسواردرون روستا
79زيارت امام حسن (ع)مينابمرکزيپل بصرهدرون روستا
80پل و کانال سر کنتکانمينابمرکزيسر کنتکاندرون روستا
81محوطه مهر سورخ حاج رضاييمينابمرکزيسر کنتکاندرون روستا
82قلعه کليبيمينابمرکزيکليبيدرون روستا
83حسينيه کليبيمينابمرکزيکليبي نزديک قلعه
84خانه بلوچمينابمرکزيجوزاننزديک روستا
85محوطه باستاني سرريگان (1)مينابمرکزي 12 کيلومتري شمال غرب ميناب
86محوطه باستاني احمد آباد کليبيمينابمرکزيکليبيشمال غرب روستاي کليبي
      
87محوطه باستاني باز              ياريمينابمرکزيبازياريجنوب روستاي بازياري
88خانه جهانگيريمينابمرکزيده وسطيحکمي
89محوطه باستاني پاچارتاوانمينابمرکزي بين جاده پاچار تاوان و گلشوار
90بناي تالارمينابمرکزيتالارميناب
91خانه ميرزا علي ايمانيمينابمرکزيمدسنيميناب
92قدمگاه دوازده اماممينابمرکزيچلو گاوميشي 
93قدمگاه حضرت اميرمينابمرکزيروستاي کلو 
94قدمگاه سيد حسنمينابمرکزيروستاي بهمني 
95زيارت حضرت علي (ع)مينابمرکزيقاسم جلالي 
96آستانه حضرت ابوالفضل (ع)مينابمرکزيفخرآباد 
97قدمگاه امام محمد باقر (ع)مينابمرکزيمد کماليمد کمالي
98قدمگاه امام حسين (ع)مينابمرکزيکنتکانکنتکان
99قدمگاه امام جعفر صادق (ع)مينابمرکزينم بانوتم بانو
100قدمگاه امام رضا (ع)مينابمرکزيمحموديمحمودي
101قدمگاه اميرالمومنينمينابمرکزيمحموديمحمودي
102قدمگاه زيارت مولامينابمرکزيزيارت مولا 
103امامزاده سيد وليمينابمرکزيگوربنددهستان گوربند
104کانال آب رساني ميان شهرمينابمرکزيروستاي حاجي خادمي 
105قدمگاه امام رضا (ع)مينابمرکزيشب تاريدرون روستا
106حصار وتاسيسات قلعهمينابمرکزي درون روستا
107محوطه سرر ريگان (2)مينابمرکزيروستاي جوزاندرون روستا
108خانه حاجي عباسمينابمرکزيروستاي کليبيدرون روستا
109قبرستان گرومينابسندرکگرودرون روستا
110قبرستان مرعشيميناب  درون روستا
111قبرستان ماه خاتونيمينابمرکزيماه خاتونيدرون روستا
112قبرستان کوهستک  بيابان کوهستکدرون روستا
113قبرستان سيد شمس الدين محمد ابوبکر   ميناب
114قبرستان لنگ شهيد مرکزيگرازوئيهميناب – گرازوئيه
115قبرستان مولوي بيابانسيريکميناب – سيريک
116شهر قديمي خانبالع   ميناب
117بناي قديمي  پومميناب
118بناي قديمي  کنارجوميناب
119قلعه پري تقي   ميناب
120قلعه زنگيسان   ميناب
121قلعه ابعان   ميناب
122قلعه شاه محمدمينابمرکزي 35 کيلومتري جنوب شرق ميناب – جاده جاسک
123قلعه کوه مردان   ميناب
124قلعه رستم   ميناب
125قلعه مهماني بيابانمهمانيميناب – مهماني
126مسجد هفت خواهران   ميناب
127مسجد الله وردنيحان   ميناب
128مسجد بلوکيمينابمرکزي محله اوزيها – جنب خانه پاسلار
129مسجد سنگيمينابمرکزيسر کنتکانميناب – سر کنتکان
130شهر قديمي گران   ميناب
131شهر قديمي لنگر چيش   ميناب
132شهر قديمي جوزين مرکزي ميناب – جوزان
133شهر قديمي نه آب تنا   ميناب
134محوطه کومبيل   ميناب
135محوطه کولباس مرکزيکومبيلميناب
136محوطه دره گبري مرکزيکردرميناب – کردر
137محوطه کردر مرکزيکردرميناب
138محوطه کرازوئيه مرکزيکرازوئيهميناب – سيريک
139قلعه سيريک مرکزيکريان12 کيلومتري کريان
140حوض سنگي مرکزيتوکهورميناب – توکهور
141چاه قديمي مرکزيسرنيميناب – سرني
142بناي شهپور مرکزيکوتک کلاتميناب – کوتک کلات
143چاه خانه ميرزا علي ايمانيمينابمرکزيمدسنيميناب
144چشمه و پايه پل آب بخش کنمينابمرکزيگوزرانگميناب

فهرست آثارفرهنگي تاريخي ثبت شده در فهرست آثار ملي شهرستان ميناب

رديفنام اثرقدمتشماره ثبتتاريخ ثبت      محل استقرارآدرس
شهربخشروستا
1قلعه هزاره يا بي بي مينواواسط اسلامي955327/5/82مينابمرکزي درون شهر ميناب
2تپه کوره خانه احمديپيش از تاريخ10329/5/82ميناب   
3قلعه کردرقاجاريه1147329/4/83مينابمرکزيکردردرون روستاي کردر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *